National Geographic 8/2026

Na wstępie

W 79 roku n.e. potężna erupcja Wezuwiusza na zawsze odmieniła los mieszkańców Kampanii. Wulkan wyrzucił w powietrze miliony ton popiołu, pumeksu i rozgrzanych gazów, grzebiąc pod grubą warstwą materiału wulkanicznego Pompeje, Herkulanum i Oplontis. Choć miasta dzieliła niewielka odległość, każde doświadczyło katastrofy w inny sposób. Pompeje zostały zasypane deszczem popiołu i okruchów skalnych, który doprowadził do zawalenia dachów i uwięzienia mieszkańców. Herkulanum zniszczyły potoki piroklastyczne – mieszanina gorących gazów i popiołu, która spaliła wszystko na swojej drodze. Na Oplontis spadły oba te zjawiska.

Przez stulecia ruiny miast pozostawały ukryte pod warstwami skał i popiołu. Dziś stanowią jedno z najważniejszych stanowisk archeologicznych na świecie. Współczesne badania wykorzystujące analizę DNA, sztuczną inteligencję oraz nowoczesne metody obrazowania dostarczają nowych informacji o życiu starożytnych Rzymian. Naukowcy odczytują także zwęglone zwoje z Herkulanum, uznawane przez lata za niemożliwe do rozszyfrowania.     O katastrofie sprzed niemal 2 tys. lat, która  stała się niezwykłą kapsułą czasu i bezcennym źródłem wiedzy o codziennym życiu, kulturze i obyczajach jednej z najpotężniejszych cywilizacji starożytności, piszemy w artykule na str. 14.

Uwadze Czytelników polecam także inne materiały z niniejszego numeru, np. te o marokańskich amazonkach czy niezwykłym projekcie Photo Ark.

Życzę przyjemnej lektury.

Łukasz Załuski