National Geographic 5/2026

Mohendżo Daro, powstałe blisko 5 tys. lat temu w dolinie Indusu na terenie dzisiejszego Pakistanu, było jednym z pierwszych miast starożytnego świata. Wyróżniało się imponującą organizacją przestrzeni oraz rozwiniętą infrastrukturą, niespotykaną w innych cywilizacjach epoki brązu. Miasto posiadało rozbudowaną sieć studni oraz systemy kanalizacyjne, które obsługiwały nawet 100 tys. mieszkańców. Wiele domów wyposażonych było w łazienki i toalety, co świadczy o wysokim poziomie dbałości o higienę i komfort życia codziennego. W przeciwieństwie do starożytnego Egiptu czy Mezopotamii w Mohendżo Daro nie dominowały monumentalne pałace ani świątynie. Zamiast tego mieszkańcy skupiali się na praktycznych rozwiązaniach i funkcjonalnej urbanistyce.
Mimo licznych odkryć cywilizacja Indusu pozostaje jedną z największych zagadek archeologii – o czym w reportażu okładkowym pisze Alizeh Kohari. Nie udało się dotąd odczytać jej pisma ani jednoznacznie ustalić, jak wyglądała struktura władzy czy system wierzeń. Upadek Mohendżo Daro prawdopodobnie wynikał z wielu czynników, takich jak zmiany klimatyczne, przesunięcia rzek czy przemiany społeczne.
Polecam także inne artykuły z niniejszego numeru, m.in. materiał o największej na świecie lądowej migracji zwierząt w Sudanie Południowym czy też o mikrobiomie ludów rdzennych, który może być dla nas zdrowotną szansą.

Życzę przyjemnej lektury.

Łukasz Załuski